یتیم خانه ی ایران، واقعیت یا دروغ؟

کتاب قحطی بزرگ بر اساس اسنادی که آمریکایی ها از بایگانی خودشان در آورده اند و منتشر کردند بیانگر این است که نزدیک به 9 تا 11 میلیون نفر به واسطه ی قحطی که در خلال جنگ جهانی اول در کشور ما به وجود آمد از بین رفتند.

کد خبر: 44275
تاریخ انتشار : دی ۲۰, ۱۳۹۵

« یتیم خانه ی ایران » فیلمی از ابولقاسم طالبی است که حدود دو ماهی است بر پرده های سینما رفته است. این فیلم با وجود اینکه با مخالفت موج روشنفکر هنرمندان همراه بود، توانست مخاطب خود را به سینما بکشاند و به فروش قابل قبولی در گیشه دست پیدا کند و نقدهای متفاوتی را برای خود به ارمغان بیاورد.

 

داستان فیلم

 

پس از اینکه سرپرست یک یتیم خانه از دنیا می رود، مسئولیت این یتیم خانه به فرزند آن مرحوم محمد جواد بنکدار( علیرام نورایی ) می رسد که از یاران میرزا کوچک خان جنگلی است و تازه به تهران آمده است. محمدجواد، به وصیت پدر، بعد از وی اداره یتیم خانه را برعهده گرفته و همین حضورش به عنوان قیّم تعداد زیادی فرزند بی سرپرست است که او را وارد ماجرایی پیچیده می کند… با ورود و غارت آذوقه یتیم خانه توسط انگلیسی ها، سرپرست جدید  یتیم خانه تصمیم به مقابله با آنها می گیرد…

 

تصویری از همد لی خانواده ی ایرانی

 

در فیلم یتیم خانه ی ایران ما شاهد یک فاجعه ی انسانی بزرگ هستیم؛ فاجعه ای که بیشتر مردم را درگیر خود کرده است و چون این توطئه از قبل برای کشور ما تدارک دیده شده است مردم غافلگیر می شوند… در این بین ما در فیلم با یک خانواده روبرو هستیم، خانواده ی قهرمان داستان که به نوعی تعداد زیادی از مردم را زیر بال و پر خود گرفته اند، در این خانواده قهرمان اصلی ماجرا یعنی محمد جواد به همراه همسر و فرزندان خود دوشاد وش مردم عادی با سختی ها مبارزه می کنند و اجازه نمی دهند این مشکلات همبستگی و غیرتشان را از آنها بگیرد.

 

در یتیم خانه ی ایران خانواده ی آگاه و متحد به عنوان عامل نجات مردم نشان داده می شود. این خانواده که فراتر از تمام خیانت ها عمل می کند و از تمام مشکلات از جمله دام های سودجویان و تاجران یهودی که از وضعیت موجود سوء استفاده می کردند، می گذرند و چشم فتنه ( استعمار انگلستان ) را کور می کنند. در این فیلم کور کردن چشم سرباز انگلیسی توسط قهرمان اصلی به تعبیری ناکام گذاشتن این استعمار و نابودی آن محسوب می شود.

 

زنان غیور یتیم خانه

 

برجسته ترین شخصیت های زن داستان، شخصیت همسر و دختر محمد جواد یعنی قدسی و اعظم هستند. این مادر و دختر که از ابتدای فیلم پا به پای قهرمان اصلی در حال مبارزه هستند با تمام وجود خود سعی در از بین بردن فضای رعب و وحشت حاکم بر یتیم خانه دارند که به واسطه ی گرسنگی و بیماری ایجاد شده است.

 

وقتی محمد جواد مجبور می شود یتیم خانه را ترک کند همسرش قدسی تمام مسولیت ها را بر عهده می گیرد و به همراه دخترش سعی در آرام نگه داشتن جو یتیم خانه می کند. این مادر و دختر که در سراسر فیلم با وجود غیبت قهرمان اصلی مجبورند با بیشتر مشکلات به تنهایی مبارزه کنند، آن ها لحظه ای هم دست از وظایف انسانی و دینی خود نمی کشند و دوشادوش قهرمان اصلی داستان را پیش می برند و حتی مرگ فضل الله پسر قدسی هم تغییری در این انجام وظیفه نمی دهد.

 

آهو خردمند نقش یکی دیگر از زنان فیلم را بازی می کند. زنی بی نام که در اوج بیماری و گرسنگی در روستایی دور افتاده با دور هم جمع کردن مردمی که از قحطی و بیماری جان سالم به دربرده اند، در یک قلعه، به حمایت و نگهداری از آنان می پردازد. او زنی روستایی و فقیر با سر و شکلی آشفته اما باطنی روشن و آگاه است که با استواری  از اطرافیان خود محافظت می کند و با مدیریت خود غذای اندک را بین اهالی روستا پخش می کند تا کسی از گرسنگی نمیرد. این زن با پذیرایی از محمدجواد و یارانش آنها را در گرفتن محموله دارو از کاروان اشغالگران همراهی می کند، گرچه این همراهی موجب خشم انگلیسی ها شده و نهایتا او و بقیه اهالی روستا  را قتل عام می نمایند.

 

آیا داستان یتیم خانه واقعی است؟

 

یکی از ایراداتی که مخالفین فیلم به آن وارد می کنند مستند نبودن و به دور از واقعیت بودن داستان فیلم است. دکتر موسی حقانی ، استاد دانشگاه و رئیس موسسه ی مطالعات تاریخ معاصر ایران درباره ی اتفاقات اصلی فیلم و بحث ها ی بعد از اکران فیلم مبنی بر واقعیت داشتن اتفاقات فیلم گفت:

« قبل از این که این فیلم بخواهد این بحث را به وجود بیاورد کتاب قحطی بزرگ نوشته ی آقای مجد که به زبان های دیگر هم ترجمه شده بود، یک مباحثی را در فضای مجازی و علمی کشور به وجود آورد که آیا این اتفاقات در کشور ما رخ داده است؟ و چقدر این ارقام واقعیت دارد؟

کتاب قحطی بزرگ بر اساس اسنادی که آمریکایی ها از بایگانی خودشان در آورده اند و منتشر کردند بیانگر این است که نزدیک به ۹ تا ۱۱ میلیون نفر به واسطه ی قحطی که در خلال جنگ جهانی اول در کشور ما به وجود آمد از بین رفتند.

از این واقعه در برخی از رسانه ها به عنوان هولوکاست ایرانی هم یاد می شود. این برای کشوری که هیچ دخالتی در جنگ نداشت یک رقم قابل توجه است. ما در جنگ جهانی اول اعلام بی طرفی کرده بودیم و در جنگ جهانی دوم هم همینطور و در هر دو مورد کشورمان اشغال شد و تلفات زیادی به ما تحمیل شد!

گزارش های مستندی که از آن دوره شده به قدری وحشتناک است که در فیلم یتیم خانه ی ایران تنها بخش کوچکی از آن به نمایش در آمده است… »

 

در مورد مستند بودن وقایع فیلم یتیم خانه ، خسرو معتضد کارشناس مسائل تاریخی اظهارکرد:

« تمام این وقایعی که در فیلم مشاهده کردید، واقعی است و به نظرم، ابوالقاسم طالبی کارگردان این فیلم، تسلط بسیارخوبی بر تاریخ دارد. »

وی گفت: « فیلم یتیم خانه ایران از نظر تاریخی مورد تا یید من است و در طول تاریخ سیاست انگلیسی‌ها نیز ایجاد مشکلات، بدبختی و بیچارگی برای مردم ایران بود و عقیده داشتند برای سلطه بر ایران باید مردم این کشور را گرسنه نگه داشت. »

معتضد با اشاره به اینکه اطلاعات و اسناد کتاب سبز وزارت امور خارجه در تمامی صحنه‌های فیلم «یتیم خانه ایران» منعکس شده، اظهار کرد:

« در این فیلم تمام مشکلات ایران و بدرفتارهای کشورهای اشغالگر با مردم ایران به نمایش گذاشته شده، در عین حال امروز این کشورهای اشغالگر در مورد حقوق بشر سخن می‌گویند.

آیا این فیلم را شبکه‌های ماهواره‌ای «BBC » و «من و تو» که همیشه بدبختی‌های ایران را نشان می‌دهند، حاضر هستند، پخش کنند؟! »

 

قهرمانان باز می گردند

 

فیلم یتیم خانه ی ایران با اینکه فیلمی هنری نیست ولی استاندارد های قابل قبولی به عنوان یک فیلم تاریخی و مستند را دارد. در این فیلم بازی بازیگران بسیار زیبا و قابل قبول است و کارگردان توانسته آنها را به خوبی هدایت کند.

البته شخصیت پردازی ها می توانست بهتر از این باشد و حس هم ذات پنداری را در مخاطب بیشتر بیدار کند ولی به خاطر بعد تاریخی و اتفاقات پشت سر هم، متاسفانه این اتفاق در فیلم نیوفتاده است.

یکی از ایرادات بسیاری که به فیلم یتیم خانه ی ایران وارد می شود قهرمان پردازی آن است، در سینمای ما موضوع قهرمان پردازی تقریبا از دهه ی ۶۰ به بعد مختوم شد. کارگردان فیلم در این باره می گوید:

« متأسفانه امروزه در سینمای ایران به واسطه ساخت برخی آثار به اصطلاح اجتماعی قهرمانان بدل به ضد قهرمان شده اند؛ پیش از وقوع انقلاب اسلامی در سینمای ما متجاوزین ضد قهرمان بودند و کسانی که رقاصه ها را نجات می دادند قهرمان فیلم ها می شدند اما امروزه در سینمای ما متأسفانه وضعیت بسیار اسفبارتر و بغرنج تر شده و ما شاهد آن هستیم که امروزه متجاوزین در سینمای ایران قهرمان شده اند! »

 

نظر روحانیون

 

حجت الاسلام علیرضا پناهیان در تازه ‌ترین سخنرانی خود در رابطه با فیلم یتیم خانه ی ایران گفت:

« این فیلم به مصابه برداشته شدن پرده غفلت و حجاب از گوشه ‌ای از تاریخ است که هنوز ما با آن درگیر هستیم، این فیلم تاریخی است، اما آینده ما را به ما نشان می‌دهد؛ من بعید می‌دانم که انسان هوشمندی از دیدن این فیلم غفلت کند، یتیم خانه ی ایران ضمن این که تمام ویژگی‌های بصری خود را حفظ کرده است. جنبه سرگرم کننده هم دارد؛ اما ببنید برای انسانهای محقق و اندیشمندان علوم سیاسی چقدر می‌تواند مفید باشد برای کسانی که می‌خواهند در عرصه سیاست انسانهای مفیدی شوند. این فیلم از نظر مضامین سیاسی بسیار دقیق تنظیم شده است، ضمن اینکه کارگردان این فیلم بسیار هوشمندانه و با تحقیق این داستان را روایت کرده است.

من دوست دارم هر ایرانی اینقدر هوشمندانه به داستان نگاه کند، جدا از آن که فیلم یتیم خانه ایران یک غفلت تاریخی را از بین می‌برد و حافظه این ملت را به جای خود باز می‌گرداند و عبرت بسیار بزرگی در اختیار ما قرار می‌دهد که ما همین عبرت را درک کنیم تا ابد اسیر قدرت های پوشالی چون انگلستان نخواهیم شد.»

 

سخن آخر

فیلم یتیم خانه ی ایران با تمام نقاط قدرت و ضعفش فیلمی است که بعد از مدت ها به برشی از تاریخ کشور ما پرداخته که در طول زمان گم شده است. در این فیلم باز گشت دوباره به فیلم های تاریخی و ارزشمند دیده می شود که قهرمانان آن مردم مبارزی هستند که برای آگاهی ارزش قائل هستند و استعمار و استعمارگر را می شناسند.

این فیلم شاید با استاندارد های روشن فکرانه و به اصطلاح هنری روز که یک دهه ای در سینمای ما باب شده است هماهنگی نداشته باشد ولی فیلمی است که برای مخاطب خود تفکر به ارمغان می آورد و او را به دل تاریخ معاصر کشورش می برد.

 

 

فاطمه قاسم آبادی_تحریریه سایت با حجاب

 

 

ارسال
چاپ
1 نظر
  • ارسال نظرات
  • نظرات بینندگان

دیدگاه

  1. ناشناس گفت:

    فیلم بسیار زیبایی بود

    Thumb up 0 Thumb down 0

• نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.

دیدگاه

  1. ناشناس گفت:

    فیلم بسیار زیبایی بود

    Thumb up 0 Thumb down 0

• نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.